Niemiecki rynek zamówień publicznych (öffentliche Vergabe) obejmuje kontrakty administracji federalnej, krajów związkowych i gmin, od robót budowlanych po dostawy i usługi. Obowiązuje na nim zasada niedyskryminacji: firma z siedzibą w innym państwie Unii Europejskiej może złożyć ofertę na tych samych zasadach co firma niemiecka, bez konieczności posiadania niemieckiego podmiotu w chwili składania oferty.
Poniższy przegląd opisuje, jak działa ten system: progi, przepisy, wymogi wobec oferentów i obowiązki po podpisaniu kontraktu. To materiał informacyjny, nie porada prawna. Konkretne pytania dotyczące danego postępowania należy kierować do kancelarii lub doradcy posiadającego doświadczenie w niemieckim prawie zamówień publicznych.
Konkretną kwotę progu unijnego celowo tu pomijamy: zależy ona od aktualnej rewizji Komisji Europejskiej, a nieaktualna liczba myli bardziej niż brak liczby. Mechanizm rewizji opisujemy niżej.
Postępowania o wartości powyżej progu unijnego muszą zostać ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i opublikowane w bazie TED (Tenders Electronic Daily), dostępnej we wszystkich językach urzędowych UE. Progi są odrębne dla robót budowlanych oraz dla dostaw i usług, a Komisja Europejska rewiduje je co dwa lata w drodze rozporządzenia. Dlatego nie podajemy tu konkretnej kwoty, którą łatwo byłoby przeoczyć po kolejnej rewizji.
Poniżej progu unijnego postępowania nie trafiają do TED. Ogłasza je bezpośrednio zamawiający: na własnej stronie, na portalu swojego kraju związkowego lub, w przypadku administracji federalnej, za pośrednictwem portalu service.bund.de. Efekt jest taki, że rynek podprogowy jest rozproszony: każdy z 16 krajów związkowych prowadzi własny portal, a znaczna część kontraktów gminnych (remonty budynków użyteczności publicznej, drogi lokalne, mniejsze roboty instalacyjne) nigdy nie trafia do TED i jest widoczna wyłącznie na poziomie lokalnym lub regionalnym.
Firma śledząca wyłącznie TED widzi więc tylko część rynku: kontrakty powyżej progu unijnego. Rynek poniżej progu bywa liczniejszy, choć wymaga monitorowania wielu portali jednocześnie.
Przepisy, według których prowadzone jest postępowanie, zależą od przedmiotu zamówienia, a nie od tego, kto je organizuje. Roboty budowlane podlegają VOB/A (Vergabe- und Vertragsordnung für Bauleistungen, część A), zbiorowi przepisów proceduralnych dla zamówień budowlanych. Dostawy i usługi powyżej progu unijnego podlegają VgV (Vergabeverordnung), rozporządzeniu wdrażającemu unijne dyrektywy o zamówieniach publicznych. Oba akty osadzone są w ustawie o ograniczeniach konkurencji (GWB), która reguluje postępowania powyżej progu unijnego.
Dla oferenta różnica przekłada się przede wszystkim na formę dokumentacji przetargowej i szczegółowe zasady oceny ofert, nie na inny poziom formalności. Poniżej progu unijnego roboty budowlane nadal opierają się na podstawowych paragrafach VOB/A (sekcja 1), natomiast dostawy i usługi podlegają zwykle UVgO (Unterschwellenvergabeordnung), przyjmowanej przez poszczególne kraje związkowe.
| Element | VOB/A: roboty budowlane | VgV: dostawy i usługi |
|---|---|---|
| Zakres | Roboty budowlane i powiązane z nimi usługi budowlane | Dostawy towarów i usługi niebudowlane |
| Podstawa powyżej progu | GWB + VOB/A część A, sekcja 2 | GWB + VgV |
| Odpowiednik poniżej progu | VOB/A część A, sekcja 1 (Basisparagraphen) | UVgO, przyjmowana przez poszczególne kraje związkowe |
| Opis przedmiotu zamówienia | Leistungsverzeichnis: szczegółowy przedmiar robót | Leistungsbeschreibung: opis funkcjonalny lub przedmiotowy |
Każde postępowanie wymaga wykazania Eignung, kwalifikacji oferenta w trzech wymiarach: wiedzy fachowej, zdolności ekonomicznej i finansowej oraz rzetelności (brak podstaw wykluczenia).
Niemieckie prawo zamówień dopuszcza wspólne składanie ofert przez kilka firm w ramach konsorcjum (po niemiecku Bietergemeinschaft). Zamawiający zwykle wymaga, aby członkowie konsorcjum odpowiadali solidarnie (gesamtschuldnerisch) za całość realizacji kontraktu oraz wyznaczyli jednego pełnomocnika prowadzącego korespondencję z zamawiającym. Każdy z członków konsorcjum musi osobno spełnić warunek niepodlegania wykluczeniu, natomiast zdolności techniczne i finansowe mogą być sumowane.
Odrębną konstrukcją jest korzystanie z podwykonawców. Podwykonawca nie staje się stroną umowy z zamawiającym. Całość odpowiedzialności wobec zamawiającego pozostaje po stronie wykonawcy głównego, który odpowiada za działania podwykonawcy jak za własne. Zamawiający ma zwykle prawo zażądać ujawnienia planowanych podwykonawców już na etapie oferty oraz przedstawienia ich własnych dowodów kwalifikacji w zakresie powierzonej im części zamówienia.
Różnica ma praktyczne znaczenie przy ocenie ryzyka: w konsorcjum ryzyko niewykonania przez jednego członka obciąża wszystkich solidarnie. Przy podwykonawstwie ryzyko wobec zamawiającego pozostaje przy wykonawcy głównym, który rozlicza się z podwykonawcą na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej.
Wygranie niemieckiego przetargu budowlanego uruchamia odrębny zestaw obowiązków ustawowych, związanych z oddelegowaniem pracowników do pracy w Niemczech, niezależny od samej procedury zamówień publicznych.
Te obowiązki obowiązują niezależnie od tego, czy zamówienie zostało pozyskane w procedurze powyżej, czy poniżej progu unijnego, i niezależnie od formy prawnej, w jakiej wykonawca działa w Niemczech.
Tak. Firmy z siedzibą w innym państwie Unii Europejskiej korzystają ze swobody świadczenia usług i mogą składać oferty na tych samych zasadach co firmy niemieckie, oceniane według tych samych kryteriów. Niemiecki podmiot nie jest warunkiem złożenia oferty. Może okazać się potrzebny dopiero na etapie realizacji kontraktu, zależnie od jego zakresu.
To wartość zamówienia, powyżej której postępowanie musi zostać ogłoszone w unijnej bazie TED i prowadzone według zharmonizowanych zasad: VgV dla dostaw i usług, VOB/A część A sekcja 2 dla robót budowlanych. Progi są odrębne dla robót budowlanych oraz dla dostaw i usług, a Komisja Europejska rewiduje je co dwa lata. Aktualną wartość progu należy zawsze sprawdzić w ogłoszeniu lub bezpośrednio u zamawiającego, nie opierać się na wcześniej zapamiętanej kwocie.
Poniżej progu unijnego ogłoszenia nie trafiają do TED. Publikuje je bezpośrednio zamawiający: na własnej stronie internetowej, na portalu swojego kraju związkowego, a w przypadku administracji federalnej często za pośrednictwem service.bund.de. W praktyce oznacza to konieczność monitorowania wielu portali równolegle, jeśli interesują się Państwo także mniejszymi kontraktami.
VOB/A reguluje postępowania na roboty budowlane. VgV reguluje postępowania na dostawy i usługi powyżej progu unijnego. Oba akty określają procedurę wyboru wykonawcy w ramach ustawy o ograniczeniach konkurencji (GWB, Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen). Różnią się terminologią, formą opisu przedmiotu zamówienia oraz szczegółowymi zasadami oceny ofert. Dla oferenta oznacza to inny układ dokumentacji przetargowej, nie inny poziom wymagań.
Referencje to wykaz zrealizowanych zamówień o podobnym charakterze i skali, którym zamawiający weryfikuje kwalifikacje techniczne oferenta (jeden z elementów tzw. Eignungsnachweis). To standardowy element dokumentacji ofertowej w niemal każdym postępowaniu. Wymagany zakres, liczba i okres, z jakiego mają pochodzić referencje, określa każdorazowo dokumentacja danego postępowania.
To wpis do rejestru wykonawców prekwalifikowanych, potwierdzający jednorazowo spełnienie standardowych warunków udziału w postępowaniach: kwalifikacje techniczne, sytuację finansową i brak podstaw wykluczenia. Firma z ważnym wpisem nie musi kompletować tych samych dokumentów od nowa przy każdym przetargu, tylko powołuje się na wpis. Wpis obowiązuje przez określony czas i wymaga odnowienia.
Tak, w formie konsorcjum (po niemiecku Bietergemeinschaft). Członkowie konsorcjum odpowiadają solidarnie za całość realizacji kontraktu i wyznaczają jednego pełnomocnika do kontaktu z zamawiającym, natomiast każdy z nich osobno musi spełnić warunek niepodlegania wykluczeniu. To inna konstrukcja niż podwykonawstwo, w którym za całość odpowiedzialności wobec zamawiającego odpowiada wyłącznie wykonawca główny.
Przede wszystkim zgłoszenie oddelegowania pracowników do właściwego urzędu celnego przed rozpoczęciem prac, stosowanie branżowej płacy minimalnej w budownictwie wraz ze składkami na kasę branżową SOKA-BAU oraz prowadzenie ewidencji czasu pracy pracowników delegowanych. Szerzej opisujemy to w artykule o delegowaniu pracowników do Niemiec oraz w artykule o płacy minimalnej w niemieckim budownictwie.
Bezpłatna 30-minutowa konsultacja — konkretna rozmowa o Państwa planach na rynku niemieckim.
S&S Consult
